Europejski przemysł producentów części motoryzacyjnych przez lata był jednym z podstaw europejskiej gospodarki, generował stabilne nadwyżki handlowe, budował globalną pozycję technologicznego lidera i dawał zatrudnienie milionom ludzi. Dziś jednak coraz więcej wskazuje na to, że ten model zaczyna się chwiać oraz wyczerpywać. Najnowsze dane z raportu przygotowanego przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Części Motoryzacyjnych CLEPA pokazują wyraźnie, że zmiany w światowej gospodarce wyprzedzają tempo możliwości reakcji Europy.
Produkcja ucieka do Azji
Najbardziej uderzająca zmiana dotyczy dziś skali produkcji. Jeszcze w 2018 roku Unia Europejska była największym producentem części i komponentów motoryzacyjnych na świecie. Od tego czasu nastąpiło jednak wyraźne przesunięcie globalnego ciężaru produkcji.
Podczas gdy produkcja w UE spadła o około 15%, w Chinach wzrosła o blisko 40%, osiągając poziom ponad 380 mld dolarów. Dla porównania wartość produkcji w Europie wynosi obecnie około 180 mld dolarów. W praktyce oznacza to, że Chiny produkują już ponad dwa razy więcej niż cała Unia Europejska, systematycznie umacniając swoją dominującą pozycję w globalnych łańcuchach dostaw.
Import rośnie, nowe kierunki zyskują
Zmiana ta coraz wyraźniej widoczna jest również w danych handlowych. Europejski rynek w coraz większym stopniu otwiera się na import, a szczególnie dynamiczna jest ekspansja dostawców z Chin. Wartość importu komponentów z tego kraju przekroczyła już 8 mld euro, co oznacza wzrost o 12% rok do roku i udział sięgający niemal jednej trzeciej całego importu w tej kategorii.
Równolegle rośnie znaczenie nowych ośrodków produkcyjnych bliżej Europy. Turcja w ciągu ostatnich pięciu lat podwoiła swoją obecność na rynku unijnym, osiągając poziom około 5 mld euro. W tym samym czasie dostawy z takich krajów jak Wielka Brytania, Japonia czy Korea Południowa pozostają stabilne, jednak nie kompensują rosnącej presji ze strony Azji.
– Obserwowane zmiany nie są już cyklicznym wahaniem koniunktury, lecz oznaką trwałego przesunięcia środka ciężkości globalnego przemysłu. Europa znalazła się w trudnym momencie i potrzebuje zdecydowanej odpowiedzi, aby wyjść z impasu. W dłuższej perspektywie kluczowe będzie nie tylko wsparcie kosztowe, ale przede wszystkim zdolność do budowania przewag w nowych segmentach, takich jak elektromobilność czy oprogramowanie dla motoryzacji. Istotnym wyzwaniem pozostaje także skracanie łańcuchów dostaw i zwiększanie ich odporności na szoki geopolityczne. Bez tego europejski przemysł będzie coraz częściej reagować na zmiany, zamiast je kształtowa – mówi Tomasz Bęben, prezes zarządu Stowarzyszenia Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych, członek zarządu CLEPA.
Nadwyżka, która szybko znika
Jeszcze do niedawna jednym z podstawowych atutów Europy była silna nadwyżka handlowa w sektorze motoryzacyjnym. Dziś ten bufor szybko się kurczy. Od 2021 roku spadł on o około 30% – z poziomu niemal 29 mld euro do około 20 mld euro.
Kluczową rolę odgrywa tu zmiana relacji handlowych z Chinami. Eksport unijnych komponentów na ten rynek zmniejszył się do około 7,5 mld euro, podczas gdy import przekroczył już 8 mld euro. W efekcie Europa po raz pierwszy odnotowuje deficyt w tej relacji – na poziomie około 650 mln euro.
Co istotne, pogarszają się także relacje handlowe z tradycyjnymi partnerami, takimi jak Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, które jeszcze niedawno pomagały równoważyć spadki w wymianie z Azją.
Potrzeba konkretnych decyzji dla przemysłu
Skala wyzwań nie pozostawia branży złudzeń. Jak podkreśla sekretarz generalny CLEPA, Benjamin Krieger: – Chiński przemysł dostawców części motoryzacyjnych rośnie szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, coraz mocniej rzucając wyzwanie europejskim producentom. Jeśli Europa chce pozostać ważnym centrum produkcyjnym, potrzebujemy polityk wzmacniających naszą konkurencyjność i zapewniających dostawcom możliwość konkurowania na prawdziwie równych zasadach. Zrównoważenie ochrony europejskich atutów przemysłowych z promowaniem zatrudnienia, a także inwestycji musi być głównym celem Industrial Accelerator Act.
Bez zdecydowanych działań regulacyjnych i inwestycyjnych Europa będzie tracić kolejne segmenty łańcucha wartości. Industrial Accelerator Act może stać się fundamentalnym testem dla zdolności Unii do odbudowy swojej pozycji przemysłowej oraz utrzymania konkurencyjności w globalnym wyścigu.
Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych (SDCM) to ponad 250 największych marek przemysłu i rynku części motoryzacyjnych, reprezentujących interesy przemysłu, handlu i usług o wartości blisko 140 mld złotych rocznie tworzących ponad 330 000 miejsc pracy. SDCM należy do największych organizacji europejskich takich jak: CLEPA (Europejskie Stowarzyszenie Producentów Części Motoryzacyjnych) i FIGIEFA (Międzynarodowa Federacja Niezależnych Dystrybutorów Motoryzacyjnych).
